راههای مقابله با جریان های معنوی انحرافی

روشهای اهل بیت در مبارزه با جریان‏هاى انحرافى‏

 

نویسنده:

محمود مهدى‏پور

مبارزه اهل بیت‏ علیهم السلام با جریان‏هاى انحرافى، با در نظر گرفتن شرایط زمانى و مکانى و نیز ظهور نحله‏هاى گوناگون، روش‏هاى متعددى داشته است که به برخى از آن‏ها اشاره مى‏شود:

- آموزش و تبیین اندیشه‏هاى اصیل اسلامى‏
این راه مهم‏ترین راه درمان و پیشگیرى است و پیشوایان اهل بیت‏علیهم السلام با تعلیم و تفسیر و تبیین حقایق قرآن و سنت نبوى و گسترش فرهنگ اسلامى بزرگ‏ترین اقدام پیشگیرانه را در ایران راه انجام دادند و با تمام توان، امت اسلامى را از افکار و آرا و فتاواى نادرست رهایى بخشیدند.
اهل بیت‏ علیهم السلام با این حرکت خود تفکرى را پى‏ریزى کردند که آگاهى و تنویر افکار عمومى در رأس آن قرار داشت. از منظر این امامان همام تبیین حقایق اسلام و سیره رسول اعظم و ترویج عدالت‏خواهى و تشریح درست مبانى توحیدى، جامعه را از گزند القائات جریان‏هاى انحرافى نجات مى‏بخشید.
بزرگ‏ترین اقدام هر یک از پیشوایان معصوم‏علیهم السلام آموزش معارف و اخلاق و احکام دین به امت اسلامى بود. امروز، در عصر غیبت نیز، باز در مجالس و محافل مربوط به معصومین‏علیهم السلام فکر و فرهنگ اسلامى به امت اسلامى منتقل مى‏شود:
«بموالاتکم علمنا اللَّه معالم دیننا و اصلح ما کان فسد من دنیانا. و بموالاتکم تَتَّمت الکمة و عظمت النعمة و ائتلفت الفرقه».(1)
در سایه پیوند با شما، خداوند نشانه‏هاى دین ما را به ما آموخت و آنچه را از دنیایمان تباه شده بود اصلاح کرد. در سایه ولایت شما، سخن حق کامل و نعمت او عظیم شد و اختلاف‏ها به الفت و اتحاد انجامید.
امیر المؤمنین ‏علیه السلام در نامه به فرزندش امام حسن مجتبى‏علیه السلام فرموده است:
«و انّما قلب الحدث کالارض الخالیة ما القى فیها من شى‏ء قبلته. فبادرتک بالادب قبل ان یقسو قلبک و یشتغل لبّک».(2)
به راستى دل نوجوان هم‏چون سرزمینى آماده است که هرچه در آن افکنده شود مى‏پذیرد. لذا قبل از آن‏که دلت سخت شود و فکرت مشغول گردد، به تربیت تو همت گماشتم.
امام صادق‏علیه السلام فرموده است:(3)
«با دروا احداثکم بالحدیث قبل ان تسبقکم الیهم المرجئه».(4)
پیش از آن‏که مرجئه به سراغ نوباوگان شما بیایند، به آنان حدیث بیاموزید.
پیروان جریان انحرافى مرجئه گروهى از مخالفان شیعه بودند که معتقد بودند با وجود ایمان قلبى، گناهان عملى زیانى ندارد؛ همانطور که اگر انسان کافر باشد، اطاعت و عمل او فایده‏اى ندارد.
گاهى هم کلمه مرجئه به طور کلى بر اهل سنت اطلاق شده است؛ زیرا خلافت على ‏علیه السلام را از خلفاى سه‏گانه به تأخیر انداختند. برخى هم مرجئه را کسانى مى‏دانند که حکم اسلام و کفرِ مرتکبان گناهان کبیره را به روز قیامت موکول مى‏کنند. مرجئه از نظر فکرى به نوعى تساهل و تسامح معتقد بودند و در برابر خوارج که در سختگیرى افراط مى‏کردند و مرتکبان گناه کبیره را کافر مى‏شمردند، قرار داشتند. آنان مى‏گفتند معصیت با وجود ایمان ضررى ندارد و انسان را شایسته جهنم نمى‏کند.
بنى امیه از تفکر مرجئه حمایت مى‏کردند و بیشترین بهره بردارى اعتقادى و سیاسى را نیز از آن کردند؛ چرا که چنین فرقه‏اى:
- سبب آرامش اجتماعى بود و مشکل قیام را حل مى‏کرد.
- مرتکب گناهان کبیره را کافر نمى‏دانست و نوعى همزیستى با گنهکاران را تجویز مى‏کرد.
- شعار قلب باید پاک باشد، عمل مهم نیست، و مغفرت خدا در انتظار همه عاصیان است را ترویج مى‏کرد. تفکرى که امروز به نام ایمان گرایى، با تأثیر پذیرى از آموزه‏هاى مرجئه و مسیحیت تحریف شده، در برابر فقاهت و رساله‏هاى عملیه قد علم کرده است و منکر وجود باید و نباید در حوزه دین است.(5)

- مناظرات حق طلبانه و جدال احسن‏
مناظرات اهل بیت‏ علیهم السلام با جریان‏هاى انحرافى مانند غُلات، خوارج، جبرگرایان، زنادقه، صوفیه و واقفیه یکى دیگر از راه‏هاى مقابله با اندیشه‏هاى انحرافى بود که در کتب مناظرات و احتجاج نمونه‏هاى فراوانى از آن را مى‏بینم.
شاگردان برجسته معصومین‏ علیهم السلام (مثل هشام بن حکم و مؤمن طاق) در برابر اندیشه‏هاى انحرافى و مذاهب انحرافى موضع مى‏گرفتند، که نمونه‏هاى آن در کتب احتجاج و حدیث و عقاید آمده است.
- رساله‏ها و آثار مکتوب امامان درباره فرق انحرافى‏
امام هادى‏علیه السلام رساله مفصلى درباره جبرگرایى، تفویض و اثبات عدل الهى و خط میانه نوشته‏اند که در تحف العقول آمده است. هم‏چنین نامه امام سجادعلیه السلام به محمد بن مسلم زهرى نمونه دیگرى ازاین تلاش اهل بیت‏علیهم السلام است.
- افشاى عملکرد رهبران انحراف و لعن و نفرین افرادى مثل کثیرالنوا، مسلمة بن کهیل، حکم بن عتیبه که زیدى و بُترى مذهب بودند و به بهانه انقلابى بودن افکار انحرافى را ترویج مى‏کردند.(6)
- گفتگوى خصوصى براى احیاى فطرت منحرفان.
- اطلاع رسانى و آگاهى بخشى.
- طرد و تحریم عوامل انحراف.
امام هادى‏علیه السلام فرموده است: هر کس به گوینده‏اى گوش فرا دهد، گویى او را عبادت کرده است اگر او از خدا سخن بگوید خدا را، و اگر از شیطان سخن بگوید، شیطان را عبادت کرده است.(7)
- تذکر و هشدار به دوستان گرفتار در انحراف فکرى.
- معرفى کامل اندیشه اهل بیت‏علیهم السلام و احکام دینى‏
- تأکید بر این‏که در موارد ابهام توقف و احتیاط لازم است.
شیخ صدوق در عیون اخبار الرضاعلیه السلام، ج 2، ص 200 در بابى با عنوان «باب ما جاء عن الرضا فى وجه دلائل الائمه و الرد على الغلات و المفوضه لعنهم اللَّه» آورده است:
ابوهاشم جعفرى از امام رضاعلیه السلام نقل کرده است که آن بزرگوار فرمود:
«الغلاة کفار و المفوضه مشرکون. من جالسهم او خالطهم او آکلهم او شاربهم او واصلهم او زوجهم او تزوج منهم او آمنهم، او ائتمنهم على امانة او صدق حدیثهم او اعانهم بشطر کلمة خروج عن ولایة اللَّه عزوجل و ولایة رسول اللَّه و ولایتنا اهل البیت».(8)
غلات کافرند و مفوضه مشرک. هر کس با آنان همنشین شود، آمد و شد کند، هم غذا شود، از آب آنان بنوشد، با آنان رابطه برقرار کند، به آنان همسر بدهد یا از آنان زن بگیرد، به آنان امان بدهد، یا آنان را بر امانتى امین بشمارد، یا گفتار ایشان را تصدیق کند یا با گفتن کلمه‏اى به آنان کمک کند، از ولایت خداوند عزوجل و ولایت پیامبر خداصلى الله علیه وآله وسلم و ولایت ما اهل بیت بیرون رفته است.
طرفداران افراطى و دشمنان افراطى، هر دو، در ضربه زدن به یک حقیقت مشترک هستند، زیرا همیشه یکى براى دیگرى زمینه را فراهم مى‏کند و این حقیقت است که در این میان قربانى مى‏شود(9)
نواصب و خوارج و غلات و مفوضه دو سوى افراط و تفریط در برابر اهل بیت پیامبرعلیهم السلام بودند که بزرگ‏ترین مشکلات را براى صراط مستقیم الهى فراهم آوردند. شاید به همین دلیل بود که على‏علیه السلام فرمود:
«یهلک فى اثنان و لا ذنب لى محب مفرط و مبغض مفرط و انا ابرء الى اللَّه تبارک و تعالى ممن یغلو فینا و یرفعنا فوق حدنا کبرائة عیسى بن مریم‏علیه السلام من النصارى».(10)
دو گروه درباره من هلاک مى‏شوند و حال آن‏که من گناهى ندارم: دوست افراطى و دشمن تفریطى. من در پیشگاه خداوند تبارک و تعالى از کسى که درباره‏مان غلو کند و ما را از حدمان فراتر برد اعلام برائت مى‏کنم؛ همان‏طور که عیسى بن مریم از نصارا اعلام برائت فرمود.
برخى شعارها و رفتارهاى شیعیان درباره امام حسین‏علیه السلام و نحوه عزادارى براى آن بزرگوار و سرداران شعارهاى حسین‏اللهى و زینب‏اللهى، به نوعى تداوم افکار و رفتار غلات در عصر ماست.

 

 

پی نوشت:

1) مفاتیح‏ الجنان، زیارت جامعه، ص 107.
2) نهج ‏البلاغه، صبحى صالح، نامه 30.
3) وسایل‏الشیعه، ج 12، ص 247.
4) سفینةالبحار، ج 3، ص 311مجمع ‏البحرین، ماده رجاء
5) فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامى، جعفر سبحانى، ج 1، ص 76.
6) بحارالانوار، ج 72، ص 180.
7) تحف العقول، با ترجمه آیةاللَّه جنتى، ص 536.
8) عیون اخبارالرضا، ج 2، ص 203.
9) مراجعه شود به بحارالانوار، ج 25، ص 261 تا 350.
10) عیون اخبارالرضا، ج 2، ص 201

 

منبع: ره توشه راهیان نور

/ 3 نظر / 18 بازدید
sya

سلام واقعا عالی بود. تشکر از شما طلب خیر کثیر برای شما دوست عزیز

دانلودستان گفتمان دینی

سلام به شما بخش ویژه ی محرم که شامل مداحی ها، آهنگ ها، کلیپ ها،تصاویر، و کدهای وبلاگ می باشد، جهت استفاده ی شما همراهان گرامی آماده شده است. برای دسترسی به این بخش به لینک زیر مراجعه کنید: http://www.dinidownload.com/?p=2921 یاعلی