پایگاه سابق تخصصی نقد و بررسی عرفانهای کاذب

جدیدترین مطالب در سایت اصلی: erfan90.ir

علل گرایش بانوان به عرفانهای نوپدید
ساعت ٩:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱٥ بهمن ۱۳٩٠   کلمات کلیدی: عرفانهای کاذب و بانوان ،علل گرایش بانوان به عرفانهای کاذب ،عرفانهای نوپدید

برخورداری ‌از نثر ساده،‌‌‌
عامل اصلی گرایش بانوان به عرفان‌های نوپدید


دکتر هادی وکیلی
 

دکتر هادی وکیلی عضو هیئت علمی گروه اخلاق و عرفان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و استاد پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی تهران در گفتگو با سایت خبری مهرخانه به بررسی عوامل گرایش افراد به عرفان های نوظهور پرداخت و گفت: جنبش های دینی نوپدید در کشور ما به عنوان نحله های انحرافی،جنبش های شبه عرفانی عرفان واره ها و جنبش های عرفانی سکولار معرفی شده و فعالیت می کنند.
وی متذکر شد هر جنبشی در بدو ورودش به جوامع دیگر، تمام خصلت هایی را که در  جامعه مبدا داشته است را به با خود به همراه نمی آورد، در این مسیر برخی از قابلیت ها یش را از دست می دهد و بعضی از ویژگی ها به عنوان ویژگی های کلی این جنبش برایش محفوظ و مصون می ماند.

ویژگی های بارز نحله های انحرافی
دکتر وکیلی شریعت گریزی را ویژگی اصلی جنبش های شبه عرفانی دانست و افزود: یکی از ویژگی های بارز این جنبش ها شریعت گریزی است که از آن به عنوان ضد شریعت بودن و یا نسبت به شریعت خنثی بودن یاد می شود.
این استاد دانشگاه گفت: این جنبش ها، از افراد مختلف با شریعت های مختلف دعوت به عضویت  می کنند، در تعدادی از آن ها افراد برای شرکت در کلاس ها و پیوستن به گروهشان آزاد گذاشته می شوند و برخی دیگر شرط عضویت در گروه را جدایی از شریعت قبلی و رها کردن تعالیمی که از بیرون دریافت می کنند، می دانند، که اکثر این جنبش ها این خصلت را با خود به همراه دارند.
وی تاکید کرد: برخی از این نحله های انحرافی در ظاهر با خودشان شریعتی را همراه ندارند و نسبت به شریعت واکنش مثبت نشان نمی دهند؛ اما خودشان بعد ها شریعتی را ابداع می کنند.
این پژوهشگر عرفان برخورداری از رهبری کاریزماتیک را به عنوان دومین ویژگی های عرفان های نوظهور یاد کرد و گفت: در گروهک های دینی، هم در غرب و هم در کشور ما، شکل گیری این گروه ها بر پایه یک رهبری معنوی است که از سوی این رهبر خط دهی ها صورت گرفته و  خط مشی ها و خطوط کلی تعیین می شود، افراد حول دیدگاه های این شخص دور هم جمع می شوند، سپس آرام آرام این رویکرد در ذهن افراد نفوذ کرده، بسط پیدا می کند و افراد به توسعه و تبلیغ جنبشی که در آن عضو هستند می پردازند.
وی افزود: ویژگی سوم استفاده از نثر و زبان ساده ای است که تاثیر گذاری این جنبش را در جوامع بهتر و آسانتر کرده است.

زبان لطیف و شاعرانه مهمترین عامل گرایش خانم ها به ادیان جدید
عضو هیات علمی گروه عرفان پژوهشکده امام خمینی(ره) گفت: ادبیات روانی که در توسعه این قبیل جنبش ها وجود دارد، بر روح و ذهن مخاطبان به خصوص زنان که در مقایسه با مردان، از لطافت روحی بیشتری برخوردارند اثر می گذارد و عامل گرایش بیشتر بانوان به عرفان های نوظهور می شود؛ چراکه بر خلاف سنت های دیگر بزرگ جهان مثل عرفان های اسلامی، عرفان مسیحیت و یهود که الهیات نسبتا پیچیده و سیستماتیک دارند، عرفان های نوپدید از خاصیت نثر ساده برخوردار بوده، بهتر وبیشتر در وجود افراد نفوذ می کنند.

قدرت های ماورایی انسان ها برگرفته از علم فرا روانشناسی و خطای سمعی بصری انسان هاست

دکتر وکیلی با بیان اینکه وجود قدرت های ماورایی در افراد برآمده از نیروهایی است که در مباحث فرا روانشناسی بدانها اشاره شده است، گفت: برخی از انسان ها از قدرت های ماورایی برخوردار هستند که به وسیله آنها می توانند انسان های دیگر را تحت تاثیر قرار دهند و پاره ای از این قدرت ها همانهایی هستند که در فراروانشناسی از آنها بحث شده است.
وی افزود: برخی افراد قدرت پیشگویی، تغییر حرکت دادن اجسام، ارتباط از راه دور و ذهن خوانی تصورات انسان ها را دارند، مطالعات علمی در این زمینه صورت گرفته است و دانش فرا روانشناسی به پاسخ به این مسائل می پردازد؛ اما برخی از این قدرت ها که بعضا قدرت های طبیعی بشر است و برای ما ناشناخته و عجیب است، ناشی از نیرنگ عاملان و خطاهای سمعی و بصری مخاطبان آنهاست به طوری که این امور را به نحوی مبالغه آمیز، باورپذیر تصور می کنند.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: گاهی این قدرت ها بر گرفته از شعبده و در واقع خواصی است که اشیای طبیعی دارند و ما نباید منکر تاثیرات شگرف برخی از آن ها شویم، خوردن یک دانه ی گیاهی، چه بسا حالت خاصی را در افراد ایجاد می کند که منجر به ایجاد حالت های غیر عادی در افراد می شود.
دکتر وکیلی گفت: استفاده از داروهای روان گردان که  موجب دگرگونی روانی در فرد می شود و قدرت هوشیاری او را تحت تاثیر قرار داده، نمونه ای از این دست است که باعث تخریب ذهن افراد شده، ادراک و احساسات فرد را از محیط بیرون تغییر می دهد و باعث به وجود آمدن یکسری حالت های عجیب در او می شود که قابل مطالعه ی علمی هستند.
دکترای عرفان اسلامی با بیان اینکه این نیروها دلیلی بر حقانیت افراد و دعاوی آنان نیست  ادامه داد: این امور متعلق به زمانه ما نیستند و از دیرباز وجود داشته است، چون دانش ما در این زمینه محدود است این ها را عجیب تلقی می کنیم؛ هیچ کدام از این نیروها که به صورت طبیعی در افراد وجود دارد، دال بر حقانیت صاحبانشان نیست به طوری که بتوان چنین افرادی را در حد و اندازه ی پیامبران و اولیای الهی و واجد کلیدهای سعادت بخش برای انسان ها دانست.

عرفان های نوپدید فقط گریبانگیر عوام نمی شود
دکتر هادی وکیلی با بیان این مطلب که جنبش های نوظهور تنها به عوام جامعه آسیب وارد نمی کند افزود: ممکن است کسی از ابتدایی ترین اصول معنویات، شناختی نداشته باشد،چینن فردی هر حرفی که دال بر حقانیت باشد را قبول می کند؛ چراکه هیچ دریافتی از معنویت نداشته و به ابتدایی ترین مسایلی که در دین با آن مواجه شود واکنش مثبت نشان می دهد.
وی گفت: در مقابل این افراد کسانی نیز هستند که چند قدمی را در سیر و سلوک گذرانده و با لایه های بالاتر فاصله دارند، آن ها نیز هنوز با خلاء مواجه هسنتد؛ به این دلیل که مراحل سیر و سلوک طولانی است، برای کسی که در پله دوم و سوم قرار دارد ، فرآورده پله چهارم و پنجم جذاب است، هر مرحله خلاء های مخصوص به خود را دارد و هرکس به تناسب روح و مرتبه روحی که دارد با خلاءهایی مواجه می شود.

خلاء معنویت به گسترش عرفان های نوپدید منجر می شود

دکتر وکیلی در ادامه خلا معنویت را اولین عامل گسترش افراد به عرفان های نوظهور دانست و گفت: خلا معنویت که در جامعه وجود دارد باعث ایجاد چنین فرقه هایی می شود، دین اسلام لایه های سه گانه ای را برای پوشش دهی نیازهای انسان ها مطرح می کند که شامل لایه ظاهر، عقاید و اخلاق و عرفان است، اگر ما از دین فقط ظواهر و عقاید را تعلیم دهیم و از لایه اخلاق و عرفان سخن نگوییم، جامعه در این لایه با خلا مواجه می شود که اگر تامین نشود، افراد به بیراهه می روند.

نحله های انحرافی آسیب شناسی می شوند؛ اما ...

این استاد دانشگاه برخورد صرفا توصیفی را به عنوان عامل دوم گسترش نحله های انحرافی عنوان کرد و افزود: ما هنوز به طور جامع، فراگیر و موثر اقدام به مقابله با این جنبش ها نکرده ایم، ما به آسیب شناسی این جنبش ها می پردازیم یعنی قدم اول را به خوبی انجام می دهیم و در مقام توصیف، تحلیل و نقادی این جنبش ها در مسیر خوبی قرار داریم؛ اما چون موفق به برداشتن قدم دوم که انجام یکسری فعالیت های ایجابی است، نمی شویم، در مواجهه با این جنبش ها با مشکل رو به رو می شویم، ما باید همین طور که سراب بودن این جنبش ها را به طور مداوم برای مخاطبان، معرفی و اثبات می کنیم؛ آب حقیقی را هم در اختیار این تشنگان قرار دهیم.

راهکارهای مقابله با گسترش عرفان های نوظهور
عضو هیئت علمی پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی در ادامه به بیان راهکارهایی برای مقابله با  این عرفان ها پرداخت و گفت: راه های مقابله با این فرقه ها دوگانه است که در قدم اول سلبی و در قدم دوم ایجابی است.
دکتر وکیلی ادامه داد: ما تنها از طریق طرد کردن و نقض وارد کردن بر این جنبش ها نمی توانیم به مقصودمان نائل شوبم، باید در کنار این مسایل فعالیت هایی را انجام داده و مردم را با عرفان های اسلامی آشنا کنیم، سپس عملا از طریق تولید محصولات مناسب در این زمینه، خلاء های معنوی و روحی افراد را پر می کنیم ، البته انتشار این تعالیم معنوی را باید از مدارس آغاز کرد و ما هنوز به این مسئله توجهی نکرده ایم.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: عدم توجه به مسایل فرهنگی در راستای توصیف این عرفان ها، منجر به گرایش افراد به این فرقه ها علیرغم هشدارهای دستگاه ها  و نیروهای امنیتی کشور  شده است، آن ها به خاطر پر کردن خلا معنوی خود به عرفان های نوپدید روی می آورند پس نباید از فعالیت های فرهنگی در این زمینه غافل شد.
وی افزود: ما می توانیم از طریق نرم سازی معارف، محصول سازی اندیشه ها و ایده های دینی و با در اختیار دادن این امکانات به افراد جامعه از طریق فیلم، داستان،رمان و پاورپوینت، تا حدی آسیب های این جنبش ها را محو و یا کاهش دهیم.
دکتر وکیلی تاسیس کلینیک های مشاوره و درمان معنوی را به عنوان راهکار بعدی معرفی کرد و گفت: تاسیس مراکز و مطب های روحی-روانی که انسان ها با مراجعه به آنها به تسکین دردهای روحی و کسب آرامش دست یابند و از طریق تکنیک هایی نظیر دریافت تعالیم قرآنی و سکوت درمانی، نیازهای روحی و معنوی خود را تامین کنند، کمک شایانی به خنثی سازی اهداف این فرقه ها می کند.